Interculturele verschillen (NL)

Door allerlei factoren hebben we steeds vaker contact met andere culturen. Interculturele communicatie verloopt beter als u rekening houdt met verschillen in taal, gewoontes, rituelen, of waarden en normen. Interculturele communicatie is het vakgebied dat de interactie tussen mensen met verschillende culturele achtergronden bestudeert. Al voor onze jaartelling werden er pogingen ondernomen om culturele verschillen met theoretische modellen te verklaren. Zo meende Aristoteles bijvoorbeeld dat cultuurverschillen door het klimaat kwamen. Mensen uit de koudere streken waren dom, maar dapper, terwijl volken uit warmere streken slim waren, maar laf, aldus de Macedoniër...

De Europese eenwording, technologische ontwikkelingen, de intensivering van de internationale handel en arbeidsmigratie hebben de afstanden tussen landen sterk verkleind. Het communiceren met mensen uit andere culturen is via satelliet en internet tegenwoordig uiterst laagdrempelig. Dankzij telefooncarriers en VoIP-technologie zijn de kosten van internationaal telefoneren nog slechts een fractie van vroeger. Ook continentale vluchten zijn enorm in prijs verlaagd. Al die factoren hebben ertoe geleid dat mensen steeds vaker interculturele contacten hebben. Maar heeft die sterke groei ook geleid tot meer effectiviteit van de contacten? Feit is dat het veel mensen ontbreekt aan kennis van andere culturen. Ze missen vaak het inzicht in de factoren die zulke interculturele communicatieprocessen beïnvloeden. We behandelen op deze website enkele van de meest voorkomende misverstanden, zodat u gewapend met die kennis het beste uit contacten kunt halen, en misschien minder snel in de valkuil trapt van het projecteren van eigen waarden en verwachtingen op de andere cultuur.

Kregen vroeger voornamelijk mensen als missionarissen, handelsreizigers of diplomaten te maken met interculturele vaardigheden, vandaag de dag gaat vrijwel iedereen meerdere malen per jaar naar het buitenland. Om onszelf in staat te stellen op succesvolle wijze met mensen uit andere culturen te communiceren is enige kennis nodig van zowel de expliciete, als de meer verborgen verschillen in communicatie. Geslaagde interculturele communicatie weet rekening te houden met verschillen in taal, gewoontes, rituelen, of waarden en normen. Bij internationale samenwerking, zoals een joint venture, zijn zaken als managementstijl en organisatiestructuur in de praktijk even doorslaggevend voor succes als de commerciële of strategische motieven.

Het is aardig te weten dat enkele Nederlandse auteurs (o.a. Fons Trompenaars, Geert Hofstede etc.) op dit gebied baanbrekend onderzoek hebben verricht. Zij brachten de nationale culturele verschillen in kaart, en aan de hand van analyses eveneens de oplossingen voor de omgang met interculturele verschillen. Want hun eigen culturele referentiekader belemmert veel professionals in internationale situaties bij een adequate beeldvorming. Dat zoiets universeel is, blijkt uit het volgende voorbeeld. Enkele stamhoofden van de Griekwa, een stam die behoort tot de Zuid-Afrikaanse bosjesmannen, bezochten onze hoofdstad. Eenmaal thuis deden ze verslag van hun ervaringen: ‘Arme mensen, hulle het nie land nie om bokke te houde nie.’ (Arme mensen, ze hebben geeneens land om geiten te houden.).